واحد خبر mobile.ir : روز سه‌شنبه 1 سپتامبر 2026، تیم کوک به‌طور رسمی سکان مدیرعاملی غول فناوری اپل را پس از نزدیک به 15 سال به جانشین خود جان ترنوس (John Ternus)، معاون اجرایی پیشین بخش مهندسی سخت‌افزار واگذار کرد. کوک که در سال 2011 و پس از استعفای استیو جابز به‌دلیل بیماری، هدایت اپل را بر عهده گرفت، البته همچنان به‌عنوان رئیس اجرایی هیأت ‌مدیره (Executive Chairman) در کنار ترنوس باقی می‌ماند. دوران مدیریت کوک در اپل با رشد ارزش بازار این شرکت به بیش از 4 تریلیون دلار، تنوع محصولات و توسعه بخش خدمات همراه بود. در مطلب پیش رو نگاه کوتاهی خواهیم داشت به دوران حضور و مهم‌ترین دستاوردهای تیم کوک در این مجموعه و تفاوت‌های قابل ذکر در قیاس با استیو جابز، بنیان‌گذار اپل.

تیم کوک مدرک کارشناسی مهندسی صنایع خود را در سال 1982 از دانشگاه آبورن (Auburn University) در آلابامای آمریکا دریافت کرد و فعالیت حرفه‌ای‌اش در همان سال در شرکت IBM آغاز شد؛ جایی‌که در حوزه مدیریت زنجیره تأمین و مدل تولید موسوم به just-in-time به کسب تجربه پرداخت. از جمله دیگر فعالیت‌های او پیش از پیوستن به اپل در سال 1998 باید به حضور در شرکت کامپک نیز اشاره کرد. کوک در بدو ورود به اپل، مسئولیت مدیریت عملیات و زنجیره تأمین جهانی شرکت را بر عهده گرفت و نقش مهمی در بازطراحی فرایندهای تولید و کاهش موجودی انبار ایفا کرد. او در سال‌های بعد به سِمَت مدیر ارشد عملیات (COO) اپل ارتقاء یافت و در کنار استیو جابز، هدایت بخش عملیاتی شرکت را بر عهده گرفت. با استعفای جابز از مدیرعاملی در اوت 2011 به دلیل مشکلات جدی سلامتی (که در اکتبر همان سال به درگذشت وی منجر شد)، تیم کوک به‌عنوان جانشین او انتخاب شد و رسماً سکان مدیرعاملی اپل را در دست گرفت.

اپل در دوران مدیریت طولانی‌مدت تیم کوک، خط تولید محصولات خود را فراتر از محصول کلاسیک و اصلی این شرکت یعنی آیفون گسترش داد که از جمله این موارد باید به خرید استارت‌آپ Beats در سال 2014، معرفی اولین نسل از ساعت هوشمند اپل واچ در سال 2015، ارائه نخستین نسل ایرپاد در سال 2016 و معرفی اولین هدفون روگوشی (over-ear) در سال 2020 اشاره کرد. در همین سال، اپل روند انتقال از پردازنده‌های اینتل به تراشه‌های اختصاصی این شرکت موسوم به اپل سیلیکون را آغاز کرد و تا سال 2023 تمام مدل‌های مک به این تراشه‌ها مجهز شدند. در سال 2024 نیز اپل از ویژن پرو با تعریف جدیدی از هدست واقعیت مجازی/افزوده - و به‌عنوان اولین کامپیوتر فضایی اپل رونمایی کرد. این محصولات جدید در کنار ایجاد تنوع در گوشی‌های آیفون و ارائه نسخه‌های مقرون‌به‌صرفه‌تر مانند iPhone SE و قابلیت‌های تازه‌ای مثل تشخیص چهره Face ID، شارژ بی‌سیم مغناطیسی MagSafe، سنسور عمق‌سنج LiDAR و رابط کاربری پویای موسوم به Dynamic Island در بالای صفحه‌نمایش بخشی از مهم‌ترین دستاوردهای مدیریتی تیم کوک را در حوزه سخت‌افزار تشکیل می‌دهند.

رشد بخش خدمات یکی دیگر از مهم‌ترین دستاوردهای مدیریت کوک در اپل محسوب می‌شود؛ این شرکت در سال 2014 سرویس پرداخت Apple Pay را راه‌اندازی کرد که بنا بر برخی اطلاعات اکنون حدود 818 میلیون کاربر در سراسر جهان دارد. اپل همچنین در سال 2019 سرویس استریم +Apple TV را به مجموعه خدمات خود افزود که در کنار پلتفرم‌هایی مانند Apple Music و Apple Maps، گسترش فعالیت‌های این شرکت فراتر از محصولات سخت‌افزاری را در پی داشت تا جایی‌که بخش خدمات در گزارش مالی اپل از سه‌ماهه منتهی به ژوئن 2026 بیش از 28 درصد از کل درآمد اپل را به خود اختصاص داده است. در کنار توسعه خدمات، اپل در دوران کوک حضور خود را در بازار چین گسترش داد و حدود 200 فروشگاه به شبکه جهانی خود افزود. از نظر مالی، ارزش بازار اپل در این دوران از مرزهای بزرگی عبور کرد؛ این شرکت نخستین شرکت آمریکایی بود که ارزش بازار آن به یک تریلیون دلار رسید و در ادامه، این رقم به بیش از 4 تریلیون دلار افزایش یافت.

استیو جابز، یکی از بنیان‌گذاران اپل، عمدتاً به‌عنوان یک رهبر بصیر (visionary) و تحول‌آفرین در صنعت فناوری شناخته می‌شود. سبک مدیریتی او را کارشناسان غالباً آمرانه یا autocratic توصیف کرده‌اند چرا که به‌طور مستقیم در جزییات طراحی و مهندسی محصولات دخالت می‌کرد و بر کنترل متمرکز و رازداری در فرایند توسعه محصول تأکید داشت. طبق گزارش‌های منتشرشده، او در تصمیم‌گیری‌ها، سخت‌گیر و کمال‌گرا بود و همین ویژگی گاهی به تنش‌های داخلی با همکاران منجر می‌شد. جابز نقش اصلی را در توسعه محصولاتی مانند کامپیوترهای مکینتاش، آی‌پاد، آیفون و آی‌پد ایفا کرد و رویکرد او بیشتر معطوف به نوآوری در دسته‌بندی‌های کاملاً تازه از محصولات بود تا بهینه‌سازی عملیاتی شرکت.

در مقابل اما سبک رهبری تیم کوک را تحلیلگران عمدتاً مشارکتی یا دموکراتیک توصیف شده است؛ رویکردی‌که ریشه در پیشینه او در مدیریت زنجیره تأمین در آی‌بی‌ام دارد. کوک برخلاف جابز، تمرکز بیشتری بر تفویض اختیار به تیم‌های مدیریتی و بهبود کارایی عملیاتی شرکت داشته است. بر اساس گفته خود کوک در مصاحبه‌ای با شبکه CBS News در اواخر دوران مدیرعاملی‌اش، (به‌نقل از MacRumors) او میراث جابز را در کلمه «نوآوری» خلاصه کرده، اما درباره میراث خودش گفته است که ترجیح می‌دهد دیگران او را فردی «خوب و شریف» به یاد بیاورند. برخی تحلیلگران دوران کوک را با رشد پایدار و گسترش تجاری اپل مرتبط می‌دانند، در حالی که برخی دیگر به کاهش نسبی معرفی دسته‌بندی‌های کاملاً جدید محصول در این دوره اشاره کرده‌اند.

در کنار دستاوردهای مالی و گسترش محصولات، بخشی از تحلیلگران و کارکنان سابق اپل معتقدند دوران مدیریت تیم کوک با کاهش روح نوآورانه‌ای همراه بود که در دوران استیو جابز شاخصه اصلی شرکت به شمار می‌رفت؛ طبق گزارش مجله فورچون (Fortune) در آستانه انتقال مدیریت به جان ترنوس، چندین کارمند سابق بخش طراحی و سخت‌افزار، سرمایه‌گذاران و تحلیلگران اعلام کرده‌اند که اپل در جایی از این مسیر بخشی از «جادوی طراحی و محصول» خود را از دست داده است. این گزارش با وجود تأیید رشد چشمگیر مالی اپل در دوران کوک (از جمله افزایش بیش از 300 میلیارد دلاری درآمد سالانه از سال 2011) بر این نکته تأکید دارد که پرسش اصلی پیش‌روی ترنوس این است که آیا می‌تواند «روح محصول‌محور» اپل را به این شرکت بازگرداند یا نه.

این زاویه از نقد پیش‌تر نیز در منابع دیگری مطرح شده بود. تریپ میکل (Tripp Mickle)، خبرنگار سابق وال‌استریت ژورنال، در کتاب خود با عنوان «After Steve: How Apple Became a Trillion-Dollar Company and Lost Its Soul» به روایت دوران پس از مرگ جابز از زاویه دو نفر از نزدیک‌ترین همکاران او (جونی آیو، مدیر ارشد طراحی وقت اپل، و تیم کوک) پرداخته است. بر اساس این روایت، در حالی که آیو تلاش می‌کرد میراث طراحی الهام‌گرفته از جابز را حفظ کند، تمرکز اصلی کوک بیشتر بر بهینه‌سازی حاشیه سود، مدیریت زنجیره تأمین و کاهش موجودی انبار بود؛ رویکردی‌که به‌گفته منتقدان، به‌تدریج شرکت را از فرهنگ محصول‌محور و ریسک‌پذیر دوران جابز دور کرد. با این حال، برخی دیگر از تحلیلگران از جمله در مجله مک‌ورلد، این دوران را نه افول بلکه دوره‌ای از «رشد و ثبات» توصیف کرده‌اند که برای بقای اپل پس از جابز ضروری بود.

با کناره‌گیری تیم کوک از سمت مدیرعاملی اپل در 1 سپتامبر 2026 و آغاز به کار جان ترنوس، دوران 15 ساله مدیریت کوک بر اپل به پایان رسید؛ دورانی‌که طبق گزارش‌های منتشرشده با افزایش بیش از 300 میلیارد دلاری درآمد سالانه شرکت نسبت به سال 2011، افزایش سودآوری به بیش از چهار برابر سطح سال 2011، و رسیدن ارزش بازار شرکت از حدود 350 میلیارد دلار در سال 2011 به بیش از 4 تریلیون دلار همراه بود. در همین دوران، اپل محصولاتی مانند اپل واچ، ایرپاد و اپل ویژن پرو را معرفی کرد، بخش خدمات خود را به‌طور چشمگیری گسترش داد و روند انتقال کامل به تراشه‌های اپل سیلیکون را به پایان رساند. با این حال، همان‌طور که در گزارش‌های فورچون و روایت کتاب After Steve آمده، بخشی از تحلیلگران، سرمایه‌گذاران و کارکنان سابق اپل معتقدند این رشد مالی و عملیاتی با کاهش نسبی روح نوآورانه و ریسک‌پذیری‌ای همراه بود که در دوران استیو جابز شاخصه اصلی هویت اپل به شمار می‌رفت. جان ترنوس نیز در نخستین روز کاری خود به‌عنوان مدیرعامل، در یادداشتی داخلی خطاب به کارکنان اپل، از تیم کوک به‌خاطر رهبری بر مبنای ارزش‌ها و انسانیت تشکر کرد و از حضور او در جایگاه رئیس اجرایی هیأت ‌مدیره ابراز خرسندی نمود. ترنوس در همین یادداشت به رونمایی بزرگ محصولی در هفته آینده و برنامه‌های آینده اپل نیز اشاره کرده است.